İçeriğe atla
HaberLex

Küresel Teknoloji Devlerinin Kaliforniya Savaşı Sürüyor

Küresel Teknoloji Devlerinin Kaliforniya Savaşı Sürüyor

Google, Meta ve TikTok'un, Kaliforniya eyaletinin çocukları koruma gerekçesiyle çıkardığı yaş doğrulama yasasına karşı açtığı davada tartışmalar derinleşti. Platformlar, bu yasal zorunluluğun ABD Anayasası'nın 1. Ek Maddesi'ndeki ifade özgürlüğünü ihlal ettiğini ve içerik moderasyonuna devlet müdahalesi getirdiğini savunmaya devam ediyor

Kaynak: Euronews

Google, Meta ve TikTok, Kaliforniya’nın 16 yaş altındaki kullanıcılara sunulan sosyal medya özelliklerini sınırlandıran AB 1709 sayılı yasasına karşı ayrı davalar açtı. Şirketler, düzenlemenin ifade özgürlüğünü ve federal hukuktan kaynaklanan güvencelerini ihlal ettiğini savunurken eyalet yönetimi çocukları koruma gerekçesiyle yasayı savunacağını açıkladı.

4 Kasım 2026’da federal mahkemelere taşınan uyuşmazlık, sosyal medya platformlarının içerik sunma biçimleri üzerindeki denetimin sınırlarını gündeme getiriyor. Kaliforniya Başsavcısı Rob Bonta’ya karşı açılan davalarda şirketler, yasanın kendilerine uygulanmasını engelleyecek mahkeme kararları talep ediyor.

Davanın içeriğinde neler var?

Uyuşmazlığın merkezinde, Kaliforniya Valisi Gavin Newsom’ın 10 Eylül 2026’da imzaladığı ve 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girmesi öngörülen AB 1709 bulunuyor. Düzenleme, çocukları bağımlılık yaratıcı platform özelliklerinden korumayı amaçlıyor. Yasanın hazırlanmasında, kullanıcıları uzun süre çevrim içi tutan tasarımların çocuklar üzerindeki etkileri gerekçe gösteriliyor.

Tartışmanın odağında üç temel özellik yer alıyor:

Sonsuz kaydırma : Kullanıcı aşağı kaydırdıkça yeni içeriklerin kesintisiz biçimde sunulması, düzenlemenin hedef aldığı tasarım riskleri arasında sayılıyor.

Otomatik oynatma : Videoların ve diğer içeriklerin otomatik olarak oynatılması, yasanın açıkça düzenlediği özelliklerden biri.

Kişiselleştirilmiş içerik akışları : Kullanıcıya veya cihazına ilişkin bilgiler üzerinden seçilen, önerilen ve sıralanan içerikler, yasadaki bağımlılık yaratıcı akış tanımı kapsamında değerlendiriliyor. Tanım, kullanıcının açıkça istediği belirli içerikler gibi bazı istisnalar içeriyor.

Yasanın kabul edilen son metni, kapsamdaki özellikler sunulmadığı sürece 16 yaş altındaki kullanıcıların hesap açmasına veya mevcut hesaplarını korumasına izin veriyor. Platformların yaş doğrulaması yapması ve bu yaş grubuna yasaklanan özelliklerin sunulmamasını sağlayacak önlemler alması gerekiyor.

Davayı açanlar kimler ve ne savunuyor?

Google ve YouTube ile Meta, Kaliforniya Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesinde; TikTok ise Kaliforniya Merkez Bölgesi Federal Mahkemesinde ayrı başvurular yaptı. Şirketlerin itirazları iki ana hukuki gerekçede birleşiyor.

1. İfade özgürlüğü ve editoryal tercih

Şirketler, hangi içeriğin kullanıcıya gösterileceğine ve içeriklerin nasıl sıralanacağına ilişkin kararların editoryal faaliyet olduğunu savunuyor. Bu nedenle kişiselleştirilmiş akışlara getirilen sınırlamaların, ABD Anayasası’nın Birinci Ek Maddesi kapsamında korunan ifade özgürlüğüne müdahale oluşturduğunu ileri sürüyor.

2. Federal hukukun önceliği ve Section 230

Platformlar ayrıca, üçüncü kişilerin içeriklerinden doğan sorumluluğu belirli koşullarda sınırlayan federal yasanın 230. maddesine dayanıyor. Şirketlerin tezine göre içerikleri düzenleme ve yayımlama faaliyetlerine yönelik federal koruma, Kaliforniya’nın getirdiği yükümlülüklerin önüne geçiyor. Bu iddia, eyalet düzenlemesinin federal hukukla çatıştığı gerekçesiyle uygulanmaması talebinin temelini oluşturuyor.

Mahkeme sürecinde son durum ne?

AB 1709’a ilişkin yeni davalar başlangıç aşamasında. Erişilebilen kamuya açık kayıtlarda, yasanın esasına ilişkin sonuçlanmış bir yargılama görünmüyor. Google ve YouTube’un dosyasında, 5 Kasım’da sunulan ihtiyati tedbir talebi için tarafların kasım ayında yazılı görüşlerini sunacağı bir takvim yer alıyor.

Hukuki mücadelenin geçmişinde ise aynı şirketlerin Kaliforniya’nın SB 976 sayılı düzenlemesine karşı açtığı davalar bulunuyor. Federal yargıç Edward Davila, 5 Ağustos 2026’da bu yasanın belirli kişiselleştirilmiş akış hükümlerinin uygulanmasını durdurma taleplerini reddetti. Şirketlerin temyiz başvurularının ardından, temyiz süresince tedbir uygulanması talebi de 21 Ağustos’ta reddedildi.

Mahkemenin bu dosyalardaki değerlendirmesi, incelenen kişiselleştirilmiş akışların ve sunulan delillerin özelliklerine dayanıyor. Bütün algoritmik tasarımlar hakkında kesinleşmiş bir hüküm oluşturmuyor; yeni AB 1709 davalarının sonucunu da belirlemiyor.

Kaliforniya Başsavcılığı, yeni başvuruları incelediğini ve çocukların çevrim içi güvenliğini korumaya yönelik eyalet yasalarını savunacağını bildirdi.

Şirketlerin itirazları reddedilirse ne olacak?

AB 1709’un uygulanmasını engelleyen bir mahkeme kararı çıkmazsa, düzenlemenin 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girmesi öngörülüyor. Bu nedenle platformların uyum yükümlülüğü, davaların nihai olarak sonuçlanmasından önce de gündeme gelebilir.

Olası sonuçlar üç başlıkta toplanıyor:

Platform tasarımlarında değişiklik: Şirketlerin, Kaliforniya’da yaşayan 16 yaş altındaki kullanıcılar için yasaklanan özellikleri devre dışı bırakan hizmetler sunması gerekecek. Yasa, bu koşulları karşılayan hesapların korunmasına izin verirken istisna kapsamına girmeyen çocuk hesaplarının ve bunlarla ilişkili kişisel bilgilerin silinmesini öngörüyor.

Diğer ülkelerdeki tartışmalara etkisi: Davalarda geliştirilecek gerekçeler, çocuk güvenliği amacıyla platform tasarımına müdahalenin sınırları konusunda başka ülkelerdeki tartışmalara da katkı sağlayabilir. Türkiye dahil diğer ülkelerde doğrudan bağlayıcı olmayacak kararların etkisi, ortaya koyacakları hukuki yaklaşım ve uygulama deneyimi üzerinden değerlendirilebilir.

-Uyum maliyetleri ve ekonomik etkiler: Yaş doğrulama sistemleri, ürünlerin yeniden tasarlanması ve denetim süreçleri şirketler için ek maliyet yaratabilir. Kullanım alışkanlıklarında oluşabilecek değişikliklerin reklam gelirlerine etkisi ise uygulamanın kapsamına bağlı olacak. Yasaya aykırılık halinde, etkilenen çocuk başına bilerek işlenen ihlallerde 50 bin dolara, ihmale dayalı ihlallerde 25 bin dolara kadar para cezası öngörülüyor.

Konular ve etiketler

Paylaş