İçeriğe atla
Analiz Haber

Büyümeyi kim finanse ediyor?

Büyümeyi kim finanse ediyor?

Anthropic, 10 Kasım Salı günü halka arz fiyat aralığını açıkladı: hisse başına 70 ila 78 dolar, toplam 825 milyon hisse. Bunun 801,4 milyonunu şirket, 23,6 milyonunu mevcut hissedarlar satıyor; şirket Nasdaq'ta "ANT" koduyla işlem görmek için başvurdu. Belgeye göre 74 dolarlık orta noktada halka arz ve eş zamanlı özel yerleştirmeden elde edilecek net kaynak yaklaşık 84,6 milyar dolar. CNBC'ye göre aralığın üst ucu şirketi seyreltilmiş bazda yaklaşık 1,405 trilyon dolara değerliyor; fiyatlamanın 18 Kasım'da, işlemin 19 Kasım'da başlaması bekleniyor, ama bu tarihler belgede yok, konuya yakın kaynaklara dayanıyor. Fortune'a göre şirket aynı gün yatırımcı sunumlarına başladı ve Claude Meetings, Whiteboards, Sheets ve Data gibi yeni ofis ürünlerini duyurdu.

Aralığın neden bu kadar yüksek olduğunu aynı belge açıklıyor. Üçüncü çeyrek geliri 16,96 milyar dolar; geçen yılın aynı çeyreğine (1,38 milyar dolar) göre yüzde 1.127, ikinci çeyreğe göre yüzde 47 artış. Dokuz aylık gelir 33,24 milyar dolar, geçen yılın aynı döneminde 2,55 milyar dolardı. Şirket ayrıca aynı çeyrekte gelirin yüzde 1.127, işlem gücü ve altyapı giderlerinin yüzde 382 büyüdüğünü, yani harcanan her işlem gücü dolarından daha fazla gelir elde ettiğini öne sürüyor. Bu hızda büyüyen bir şirkete kolayca balon denemez; ben de demiyorum.

Aynı belgede öbür taraf da var. İkinci çeyrekte yaklaşık 1 milyar dolar faaliyet karı yazan şirket, üçüncü çeyrekte 567 milyon dolar faaliyet zararına geçti. Belge bunu iki kalemle açıklıyor: kısa vadeli taahhütlerle alınan 5 milyar dolarlık işlem gücü ve bağış eşleştirme programından kaynaklanan 2 milyar dolarlık nakit dışı gider. Kısa vadeli işlem gücü, çok yıllı sözleşmelerle alınana göre belirgin biçimde pahalı; şirket yakın dönemde kullanımının artmasını ve bunun faaliyet marjını baskılamasını bekliyor. Dokuz aylık net zarar 104 milyar dolar, ama bunun 94,3 milyar dolarlık bölümü dönüştürülebilir borçların, türev yükümlülüklerin ve SAFE sözleşmelerinin gerçeğe uygun değer değişiminden geliyor; yani nakit harcamasından değil, değerleme hesabından. Daha önemli kalem taahhütler: satın alma ve kiralama yükümlülükleri yaklaşık 895,4 milyar dolar ve belgeye göre neredeyse tamamı işlem gücü ve altyapıyla ilgili. Bunun yaklaşık 447,5 milyar dolarının 2030 sonuna kadar, kalanının 2031 ile 2045 arasında yapılması bekleniyor. Toplamın dokuz aylık gelire oranı kabaca 27; bu benim hesabım ve çok yıllı bir yükümlülüğü dokuz aylık gelirle kıyaslamak kaba bir ölçü, ama büyüklük sırasını gösteriyor.

Taahhütlerin fiziksel karşılığı da haberlerde görünüyor. Financial Times'a dayanan haberlere göre Anthropic, eylül sonunda Texas'ın San Antonio kentindeki OnePWR Solutions'ın daha önce sipariş ettiği 1,7 gigavatlık gaz jeneratörü kapasitesini 3,4 milyar dolarlık bir anlaşmayla devraldı; haberlere göre bu bir şirket satın alması değil, ekipman siparişlerinin devri. Anthropic de OnePWR de haberi yorumlamadı. Bloomberg'in 6 Kasım tarihli haberine göre ise adı açıklanmayan kaynaklar, Microsoft'un Oracle'dan 2023'te kiraladığı yapay zeka işlem gücü anlaşmasını, sunucular eski nesil Nvidia çipleriyle çalıştığı için yenilemediğini ve kapasiteyi kapattığını söylüyor; Microsoft yorum yapmadı, Oracle altyapısına talebin güçlü olduğunu belirtti. İkisi de ikinci elden aktarılan iddialar; ama birlikte okununca altyapı yatırımının yalnız büyük değil, aynı zamanda hızlı eskiyen bir yatırım olduğunu hatırlatıyor.

Halka arzdaki bir ayrıntı da dikkat çekiyor. Şirketin SEC belgesine göre AMD, Broadcom, Google, Micron, Microsoft, Nvidia ve TSMC, halka arz fiyatından toplam 26 milyar dolarlık Class N hissesini özel yerleştirmeyle alacak; yerleştirme halka arzın tamamlanmasına bağlı. Bu şirketlerin hepsi çip, bellek veya bulut tarafında yapay zeka tedarik ve ortaklık zincirinin içinde. Google'ın payı yeni para da değil: belge, bunun önceden taahhüt ettiği yatırım yükümlülüklerinin bir bölümünü karşıladığını söylüyor. Tedarikçilerin hisse alması tek başına bir kusur değil, sektörde yaygın bir ilişki türü; ama tedarikçi hem hisse alıp hem satış yaptığında talebin ne kadarının dışarıdan geldiğini ayırmak zorlaşıyor. Bu son cümle benim yorumum, belgede yazan bir bulgu değil.

Beklentiler de sakinleşmiş görünüyor. CNBC, şirketin önce yaklaşık 2 trilyon dolar hedeflediğini, bazı yatırımcıların şimdi 1,5 trilyon dolara bile şüpheyle baktığını yazıyor; mayıstaki özel turun değeri 965 milyar dolardı. Yani piyasa büyümeyi satın alıyor ama fiyatı pazarlıkla belirliyor.

Fiyatın dayandığı bir varsayım daha var: büyümenin hızlanarak sürmesi. METR'in 5 Kasım tarihli raporu, Anthropic'in benchmark ölçümlü yetenek ilerlemesinin ekim 2025'ten beri yaklaşık 1,9 kat hızlandığını tahmin ediyor. Güven aralığı 1,5 ile 2,8, farklı analiz tercihleriyle 1,1 ile 2,9 arasında değişiyor; ölçüm Anthropic'in kendi iç endeksine ve yaklaşık 11 haftalık bir değerlendirmeye dayanıyor. METR, bugünkü hızlanmanın büyük bölümünü, kabaca yüzde 80 gibi belirsiz bir tahminle, yapay zekanın araştırma ve geliştirmede kullanılmasına bağlıyor ve eğitim işlem gücündeki artışın nedeni olmadığından emin olduğunu söylüyor. Ancak raporun kendisi, en bilgilendirici bulduğu kanıtların büyük bölümünü Anthropic'in gizli bilgi gerekçesiyle çıkardığını da kaydediyor. Yani iddia ciddi bir dış değerlendirmeden geliyor, fakat dışarıdan doğrulanamıyor.

Benim okumam şu: gelir gerçek ve çok hızlı; ama onu karşılamak için üstlenilen yükümlülük gelirin çok ilerisinde ve finansmanın bir bölümü, tedarik zincirinin içindeki şirketlerin 26 milyar dolarlık hisse alımından geliyor. Yatırımcının sorması gereken soru "yapay zeka büyüyor mu?" değil, "bu büyümeyi finanse eden zincirin en zayıf halkası hangisi?". Trilyon dolarlık değerlemeler tek bir cümleye yaslanıyor: 'talep bitmeyecek.' Bu cümle doğru olabilir ama kimsenin sigorta poliçesi değil.

Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir.

Kaynaklar

Konular ve etiketler

Paylaş