ABD'de bazı hukuk fakülteleri, öğrencilerin ders sırasında dizüstü bilgisayar ve telefon kullanımını sınırlandırırken, mezuniyet öncesinde yapay zekâ konusunda eğitim almalarını zorunlu hale getiriyor. Uygulamalar, hukuk eğitiminde yapay zekânın tamamen dışlanması yerine, öğrencinin hangi aşamada ve hangi amaçla kullanacağına odaklanan yeni bir yaklaşımın ortaya çıktığını gösteriyor.
ANKARA – ABD'deki bazı hukuk fakültelerinde yapay zekâ kullanımına ilişkin politikalar yeniden şekilleniyor. Öğrencilerin ders sırasında elektronik cihaz kullanımını sınırlandıran fakülteler, aynı zamanda öğrencilerin meslek hayatına hazırlanabilmesi amacıyla yapay zekâ konusunda eğitim almalarını zorunlu hale getiriyor.
Reuters'ın 21 Eylül'de yayımladığı araştırmaya göre, ABD'de en az 12 hukuk fakültesi bu yaz yapay zekâ kullanımına ilişkin politikalarında değişikliğe gitti veya yeni kurallar uygulamaya başladı. Suffolk University Law School Dekanı Andrew Perlman tarafından oluşturulan veri tabanında ise 180 hukuk fakültesinin yapay zekâya ilişkin politika ve eğitim uygulamaları izleniyor. Reuters'ın incelemesine göre, bu fakültelerin 30'dan fazlasında öğrencilerin bir şekilde yapay zekâ eğitimi alması zorunlu hale geldi.
Yeni yaklaşımda, öğrencinin hukuki muhakeme, yazma ve sözlü savunma becerilerini öncelikle kendi zihinsel çabasıyla geliştirmesi; mesleki uygulamada ise yapay zekâ araçlarını kullanabilmesi, bu araçların ürettiği sonuçları denetleyebilmesi ve hatalı içerikleri tespit edebilmesi hedefleniyor.
Georgia'da derslerde elektronik cihazlara sınırlama
University of Georgia School of Law, 2026-2027 akademik yılı için sınıfta dizüstü bilgisayar, tablet ve telefon kullanımını kural olarak yasaklayan bir politika uygulamaya koydu.
Öğretim üyeleri dersin niteliğine göre elektronik cihaz kullanımına izin verebilirken, yapay zekâ araçlarının doğrudan öğretildiği dersler de uygulamanın dışında tutulabiliyor.
Fakülte ayrıca 2026 güz döneminde eğitime başlayan öğrencilerden mezuniyet öncesinde teknolojik yeterlilik şartını karşılayan en az bir ders almalarını istiyor. Birinci sınıfta verilen hukuki araştırma eğitiminde yapay zekâya ilişkin çalışmalar da bu sürecin temel aşamalarından biri olarak değerlendiriliyor.
Fakülte Dekanı Usha Rodrigues, elektronik cihaz kullanımına getirilen sınırlamaların, öğrencilerin sınıf içindeki hukuki muhakeme becerilerini geliştirmesi amacıyla da bağlantılı olduğunu belirtiyor.
Amerikan hukuk eğitiminde yaygın olarak kullanılan Sokratik yöntemde öğrenciler, önceden hazırlanmadıkları sorulara yanıt vermeye ve düşüncelerini gerekçelendirmeye yönlendiriliyor. Bu yöntemle öğrencinin baskı altında hukuki değerlendirme yapması, farklı görüşleri karşılaştırması ve kendi görüşünü savunması amaçlanıyor.
Bu süreçte öğrencinin yöneltilen soruyu anlık olarak bir yapay zekâ sistemine yöneltmesi, öğretim yönteminin geliştirmeyi amaçladığı bireysel muhakeme sürecini etkileyebiliyor.
Chicago'da "önce YZ'siz, sonra YZ ile" yaklaşımı
University of Chicago Law School da 2026-2027 akademik yılında birinci sınıfın zorunlu derslerinde dizüstü bilgisayar, tablet ve telefon kullanımını kural olarak kaldırdı. Birinci sınıf sınavlarının internet, uygulama ve elektronik dosyalara erişim olmadan gerçekleştirilmesi kararlaştırıldı.
Buna karşılık fakültenin hukuki araştırma ve yazma dersinde yapay zekâ kullanımına ilişkin farklı bir yaklaşım uygulanıyor.
Öğrencilerin öncelikle yapay zekâ kullanmadan hukuki metin oluşturabilmesi, ardından yapay zekâyı araştırma, metin geliştirme, taslak hazırlama ve sözlü savunmaya hazırlanma gibi süreçlerde kullanabilmesi hedefleniyor.
Bu kapsamda öğrencilerden yalnızca yapay zekâ tarafından üretilen içeriği kullanmaları değil, ortaya çıkan metni incelemeleri, değerlendirmeleri ve gerektiğinde düzeltmeleri bekleniyor.
Berkeley ve Columbia farklı modeller uyguluyor
ABD'deki hukuk fakültelerinde yapay zekâ kullanımına ilişkin ortak bir model bulunmuyor.
Berkeley Law'ın 2026 yazında yürürlüğe giren politikası, not verilen çalışmalarda yapay zekâ kullanımına önemli sınırlamalar getiriyor. Öğrencilerin yapay zekâyı konu veya tez bulma, taslak oluşturma, metin yazma, düzeltme ve yeniden düzenleme amacıyla kullanmaları kural olarak yasaklanıyor. Sınavlarda da yapay zekâ kullanımına izin verilmiyor.
Bununla birlikte öğretim üyeleri, dersin amaçlarına bağlı olarak farklı kullanım kuralları belirleyebiliyor. Fakültede yapay zekâ ve teknoloji alanında çeşitli dersler de veriliyor.
Columbia Law School ise 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren politikasında daha esnek bir çerçeve benimsiyor.
Öğrenciler yapay zekâyı hukuki kavramları öğrenmek, kaynak araştırmak, örnekler oluşturmak, kendi hukuki gerekçelerini sınamak, eleştiri almak ve anlatımı geliştirmek amacıyla kullanabiliyor.
Ancak ödevin ölçmeyi amaçladığı özgün hukuki analiz, muhakeme ve karar verme sürecinin yapay zekâya bırakılmasına izin verilmiyor. Öğrencilerin çalışmalarındaki önemli düşünceleri açıklayabilmesi ve savunabilmesi gerekiyor. Sınavlarda ise öğretim üyesinin açık izni bulunmadıkça yapay zekâ kullanımına izin verilmiyor.
Tartışma bir yılda farklı bir noktaya geldi
ABD'de hukuk fakültelerinde yapay zekâ eğitimine yönelik uygulamalar son yıllarda hız kazandı.
Reuters, Eylül 2025'te en az 8 hukuk fakültesinin birinci sınıf öğrencilerine yapay zekâ eğitimi vermeye başladığını bildirmişti. Fordham, Arizona State, Case Western, Suffolk ve Washington University gibi fakültelerde zorunlu oryantasyonlar, hukuki araştırma ve yazma derslerine eklenen yapay zekâ bölümleri veya ayrı eğitimler uygulanmıştı.
Bu eğitimlerde genel amaçlı yapay zekâ modelleri ile hukuk alanına özgü araçlar arasındaki farklar, etkili istem oluşturma, üretilen bilgilerin doğrulanması ve yapay zekânın oluşturduğu hatalı hukuki kaynakların tespit edilmesi gibi konular ele alındı.
Yeni dönemde ise tartışma yalnızca öğrencilerin yapay zekâyı nasıl kullanacağı üzerine değil, hangi eğitim aşamalarında yapay zekâ kullanılmaması gerektiği üzerine de yoğunlaşıyor.
Türkiye'de yapay zekâ hukuk dersleri yaygınlaşıyor
Türkiye'deki hukuk fakültelerinde de yapay zekâ konusunda dersler müfredata girmeye başladı.
MEF Üniversitesi'nde "Yapay Zekâ Hukuku", Başkent Üniversitesi ve Ankara Bilim Üniversitesi'nde "Yapay Zekâ ve Hukuk", Bursa Uludağ Üniversitesi'nde "Yapay Zekâ ve Ceza Hukuku", Çukurova Üniversitesi'nde "Yapay Zekâ ve İdare Hukuku", Yeditepe Üniversitesi'nde "Yapay Zekâ ve Robotik Hukuku" dersleri bulunuyor.
TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi'nde ise "Hukukta Yapay Zekâ Uygulamaları" başlıklı seçmeli ders veriliyor.
Türkiye'deki derslerin önemli bölümünde yapay zekânın hukuki statüsü, sorumluluk, kişisel veriler, fikri mülkiyet, ceza hukuku ve idare hukuku gibi konular ele alınıyor.
Bunun yanında yapay zekânın doğrudan hukukçuluk faaliyetlerinde nasıl kullanılacağına ilişkin uygulamalı eğitimler de görülmeye başlandı. Hukuki araştırma, belge inceleme, sözleşme analizi ve yapay zekâ araçlarının kullanımı bu eğitimlerin öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor.
"Yapay zekâ ile hukukçuluk" ayrı bir yeterlilik alanı
Hukuk eğitiminde yapay zekânın kullanılması, yalnızca yapay zekânın hukukunu öğretmekten farklı bir eğitim alanı oluşturuyor.
Bu kapsamda hukuk öğrencilerinin yapay zekâ destekli hukuki araştırma yapabilmesi, elde edilen içtihat ve kaynakları asıl kaynaktan doğrulayabilmesi, sözleşme ve belgelerdeki riskleri yapay zekâ yardımıyla inceleyebilmesi ve yapay zekânın ürettiği hatalı veya gerçekte bulunmayan kaynakları tespit edebilmesi önem kazanıyor.
Aynı şekilde öğrencilerin kişisel ve gizli verilerin hangi yapay zekâ sistemlerine aktarılabileceği konusunda da bilgi sahibi olması gerekiyor.
Türkiye Adalet Akademisi Dergisi'nde Nisan 2026'da yayımlanan ve TÜBİTAK desteğiyle hazırlanan bir çalışmada da hukuk eğitiminde yalnızca yeni yapay zekâ derslerinin eklenmesinin yeterli olmayacağı, öğrencilerin yapay zekâ çıktılarının doğruluğunu denetleyebilmesi ve teknolojiyi sorumlu şekilde kullanabilmesi için öğretim yöntemlerinin de değişmesi gerektiği savunuldu.
TBB rehberinde insan denetimi vurgusu
Türkiye Barolar Birliği tarafından 28 Ağustos 2026'da yayımlanan "Avukatlar İçin Yapay Zekâ Kullanımı Tavsiye Rehberi"nde de yapay zekâ kullanımı bakımından meslek sırrı, kişisel verilerin korunması, insan denetimi, hukuki doğrulama ve avukatın nihai sorumluluğu gibi başlıklar öne çıkarıldı.
Bağlayıcı bir meslek kuralı niteliğinde olmayan rehber, avukatların yapay zekâ araçlarını kullanırken dikkate alması gereken temel ilkeleri ortaya koyuyor.
Bu gelişmeler, hukuk fakültelerinde yapay zekâ kullanımına ilişkin eğitimin yalnızca teknolojiyi tanımaya yönelik olmaktan çıkarak, doğrulama, veri güvenliği, mesleki sorumluluk ve insan denetimi gibi başlıkları da kapsamasını gündeme getiriyor.
Hukuk eğitiminde yeni tartışma: YZ ne zaman kullanılmalı?
ABD'deki uygulamalar, hukuk eğitiminde yapay zekânın tamamen yasaklanması veya sınırsız şekilde kullanılmasının ötesinde yeni bir yaklaşımın tartışıldığını gösteriyor.
Bu yaklaşımda öğrencinin önce kendi başına hukuki düşünme, yazma ve karar verme becerilerini kazanması; daha sonra yapay zekâyı bu becerileri destekleyen bir araç olarak kullanmayı öğrenmesi öne çıkıyor.
Türkiye'de de tartışmanın yalnızca hukuk fakültelerinde "Yapay Zekâ Hukuku" derslerinin artırılması üzerinden değil, öğrencilerin yapay zekâ destekli hukuki araştırma, doğrulama, veri güvenliği, mesleki sorumluluk ve insan denetimi becerilerini hangi aşamada kazanacağı üzerinden yürütülmesi gündeme geliyor.
Hukuk eğitiminde ortaya çıkan yeni yaklaşım, yapay zekânın kullanılıp kullanılmamasından çok, hangi işin öğrencinin kendi zihinsel çabasıyla öğrenilmesi gerektiği ve hangi aşamada yapay zekâdan yararlanılabileceği sorusuna odaklanıyor.
